Volgende week is mijn eerste vertaalcontrole. Ik ben klaar met de ongeveer 200 verzen van het Jozefverhaal uit Genesis. Ik heb gecontroleerd of het duidelijk in Kovol wordt overgebracht en heb het grondig doorgenomen, op zoek naar delen die zijn toegevoegd of weggelaten. Nu is het tijd dat er een expert naar kijkt.
NTM PNG heeft verschillende vertaaladviseurs. Dit zijn zendelingen die al een heel eind zijn met het vertaalproject van hun eigen taal en extra training hebben gekregen om andere vertaalprojecten op kwaliteit te controleren. Een consulent komt 2 dagen naar Kovol om te controleren of het concept van de vertaling klopt met het origineel, natuurlijk is in de Kovol-taal en gemakkelijk te begrijpen is door sprekers van de Kovol-taal.
Maar hoe kan een vertaalconsultant ons helpen met onze vertaling als hij geen woord van de Kovol-taal spreekt? Dat is waar back translation om de hoek komt kijken. Toen ik mijn ontwerp af had, liet ik Philip ernaar kijken en het Kovol letterlijk (misschien wel te letterlijk, we zijn allebei nog aan het leren!
Dus gingen we van:
Toen kon Jozef zich niet langer goed houden tegenover allen die daar bij hem waren. ‘Laat iedereen weggaan!’ riep hij. Zo was er niemand bij toen Jozef zijn broers vertelde wie hij was.
Genesis 45:1 NBV21
naar:
Juda endet amot. Oguwa, Josep mogoogol heleb muminim eb onn mehamonn nolo mohis wogoonong amot “Teenn egeme yooguwas” et. Yooguwasi, Josep onn ogombot mag soogu nog his agamemind. Igitasi, amot “enn Josep” et.
Hobol heem 45:1 Kovol
to:
Juda sprak zo. Hij sprak, en Josep kreeg medelijden en wilde huilen hij sprak met zijn mensen die werkten “Gaan jullie allemaal naar buiten” zei hij. Ze gingen, en Josep alleen zijn oudere broers en jongere broer waren er. Waren, zei hij “Ik ben Josep” zei hij.
Genesis 45:1 terug vanuit Kovol
Door naar de terugvertaling te kijken, krijgt de consultant een idee van de gemaakte vertaalbeslissingen. Deze week heb ik heen en weer gemaild met de consultant over de pre-check. Bij de pre-check gaat het erom de nauwkeurigheid van het concept te verbeteren. De consultant vergelijkt de brontaal (SL) met de vertaling (BT). Dit is een stap die ons team al een keer heeft gedaan. We hebben zowel de Kovol als de terugvertaling doorgelezen en zorgvuldig gecontroleerd of we per ongeluk iets hebben verwijderd of toegevoegd.
Het bleek dat we niet grondig genoeg waren! Onze consultant heeft heel veel dingen gevonden die we moeten corrigeren 🙂 (50+ pagina’s met opmerkingen!) Op basis van de terugvertaling worden wijzigingen gevraagd of voorgesteld. Ik breng dan de wijzigingen aan, controleer de wijzigingen opnieuw met Kovol helpers en stuur het terug naar de consultant.
Ik zal drie willekeurige voorbeelden geven.
1.
39:16 BT—“… Ze hield en op haar man wachtte ze.” SL—“… totdat Jozefs meester thuiskwam.” De BT laat weg dat ze wachtte tot haar man thuiskwam. Ik zie geen ondersteuning voor deze weglating en zou aanraden om de tekst te herzien en er iets van te maken als, “…ze hield vast en ze wachtte tot haar man naar huis kwam.”
Veranderd in:
Achterlaten (klaar met het gesprek) zijn kleding hield ze vast en tot haar man thuis zou komen wachtte ze. Ze wachtte, en Potifar kwam,
2.
41:22 BT—”Ik zag. Voedselproducten/fruit van gras, 7-pela aan één stengel die ik zag”, zei hij.” SL—“… uit één halm zeven mooie, volle korenaren opschoten.…” Two things:
Ten eerste laat de BT de goede kwaliteit van de kolven weg.
Ten tweede laat de BT het groeien van de 7 kolven weg. De enige ondersteuning die ik zie voor deze weglating zijn de opmerkingen van de vertaler. Tenzij je verdere ondersteuning hebt, zou ik aanraden om het in de tekst toe te voegen zoals je in v23 hebt gedaan.
Met deze dingen in gedachten zou ik aanraden om de tekst te herzien en iets te zeggen als: “Ik zag 7-pela goede grasvoedselproducten/vruchten aan één steel omhoog komen. Ze waren groot/met veel water/vet.”
Veranderd naar:
“Later zag ik weer een droom” zei hij. “Ik zag (focuswoord). Ik zag 7-pela goed grasvoedsel fruit/producten op 1 bot staan” zei hij. “Het was goed fruit/product. Het was vet” zei hij.
3.
41:46 BT—”Josep was 30-pela jaren oud en deed werk. SL—“…toen hij in dienst kwam bij de farao de Koning van Egypte. “ De SL spreekt specifiek over het moment waarop Jozef Farao begon te dienen, niet dat hij 30 was toen hij in het algemeen begon te werken. Ik zou voorstellen om de reikwijdte van het werk dat hij deed te beperken tot werk voor Farao.
Veranderd naar:
Josep was 30-pela jaar oud en deed werk voor de koning van Isip.
Met wat heen en weer gepraat wordt het concept van de vertaling steeds nauwkeuriger. Hoe voelt het om de vertaling waar je honderden uren aan hebt gewerkt teruggestuurd te krijgen? Het voelt geweldig! Als nieuwe vertaler voel ik mijn onervarenheid, mijn gebrek aan vaardigheid in de Kovol-taal en mijn gebrek aan oog voor detail. Het vangnet van een consultant om me te helpen het concept zo veel mogelijk te verbeteren is erg geruststellend. Ik voel me wel schuldig omdat ik onze consultant zoveel werk heb gegeven!
Door het proces heb ik al geleerd dat ik de neiging heb om details te laten vallen ten gunste van het stroomlijnen van de Kovol-versie. Ik offer vaak nauwkeurigheid op om de Kovol begrijpelijker te maken. Een goed voorbeeld is Genesis 41:12:
Er was daar ook een jonge Hebreeër, een slaaf van de commandant van de lijfwacht.
Genesis 41:12 NBV21
Onze uitdrukking voor de kapitein van de wacht is vreselijk. Het is “de man die zorgt voor de vechtende mannen die voor de koning zorgen”. Omdat de lezer al weet dat Jozef in de gevangenis werkte, dacht ik dat het beter was om “kapitein van de wacht” te laten vallen en gewoon “er was een jonge Hebreeër” te zeggen. Het brengt het belangrijkste punt over zonder een verwarrende zin te introduceren. Met “kapitein van de bewaker” raakten mensen de weg kwijt. Ze spendeerden enorme hersenkracht aan het uitpakken van “een dienaar van de man die zorgt voor de vechtende mannen die zorgen voor de koning” en misten zo wat er daarna gebeurde.
Terwijl ik bezig was met de pre-check, zag ik toch dat weglaten geen goede optie is. Dat betekent echter niet dat ik een lange aaneengesloten zin nodig heb. Ik moet waarschijnlijk meerdere zinnen gebruiken gevolgd door een recapitulatie van het hoofdidee om weer op het goede spoor te komen. Hopelijk krijg ik een beter gevoel voor hoe ik steeds meer details in de Kovol-taal kan opnemen.
En nu?
De eigenlijke vertaalcontrole begint dinsdag. Onze adviseur komt per helikopter aan en ik ga met hem en 3 helpers zitten om het hele Jozefverhaal door te nemen. Ik denk dat ik een paragraaf van het concept aan mijn helpers zal voorlezen. We gebruiken helpers die het verhaal nog niet hebben gehoord. Na het horen van het verhaal denk ik dat de consulent begripsvragen in Tok Pisin zal stellen om te zien hoe goed onze helpers de hoofdgedachte en alle details hebben begrepen.
Zo kunnen ze nagaan hoe gemakkelijk het concept te begrijpen is.
Ik weet zeker dat er nog meer opmerkingen en discussies zullen komen over de details die ik nog mis. Als we klaar zijn en de consultant is vertrokken, zal hij me een samenvatting e-mailen. Daarin staan alle aanbevolen veranderingen en verbeteringen. Als die zijn aangebracht en de consultant zijn goedkeuring heeft gegeven, wordt het Jozef-verhaal gemarkeerd als ‘door de consultant gecontroleerd’ en is het tijd om iets anders te vertalen 🙂
Het was een week vol kantoorwerk. Ik ben blij met mijn nieuwe bureaustoel 😀 Wat een luxe! Ik verheug me op de mijlpaal dat het eerste deel van het schrift officieel in Kovol wordt vertaald!
0 reacties